ฤทธิ์การกำจัดลูกน้ำยุงและการไล่ยุงของสารสกัดหยาบและน้ำมันหอมระเหยสาบเสือต่อยุงลายบ้าน ยุงรำคาญ และยุงก้นปล่อง ดร.ดวงเนตร ธรรมกุล

ชื่อผู้ทำวิจัย :

  1. ผศ.ดร.สุชาดา โทผล

ลักษณะผลงาน : เชิงทดลอง    

สาขางานวิจัย : วิทยาศาสตร์สุขภาพ   

ช่วงเวลาที่ทำวิจัย : 01/10/2557 - 30/09/2558

บทคัดย่อ

สาบเสือเป็นวัชพืชที่มีฤทธิ์ทางชีวภาพหลากหลาย ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงสนใจวิธีการสกัดและประยุกต์ใช้สำหรับฆ่าลูกน้ำยุง (ลูกน้ำยุงระยะที่ 3 ถึงระยะที่ 4) และไล่ยุงลายบ้าน Aedes aegypti,
ยุงรำคาญ Culex quinquefasciatus และยุงก้นปล่อง Anopheles dirus B โดยนำส่วนใบ ลำต้น และรากสาบเสือมาสกัดด้วยน้ำ เอทานอล และเมทานอลเป็นตัวทำละลาย ผลการทดลองพบว่าเปอร์เซ็นต์ผลผลิตของสารสกัดหยาบจากใบด้วยเมทานอลเท่ากับ 29.19±2.71 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งสูงกว่าตัวทำละลายอื่นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ยิ่งไปกว่านั้นผลผลิตของน้ำมันหอมระเหยจากใบ (0.25±0.015 เปอร์เซ็นต์) ให้ปริมาณน้ำมันหอมระเหยสูงกว่าลำต้นและรากอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ สารสกัดหยาบจากรากด้วยเอทานอล
แสดงฤทธิ์ปานกลางในการฆ่าลูกน้ำยุงก้นปล่อง An. dirus B และ ยุงรำคาญ Cx. quinquefasciatus ในขณะที่สารสกัดหยาบจากใบด้วยเมทานอลพบ Tannins และ Saponins ในปริมาณมากซึ่งแสดงฤทธิ์ปานกลาง
ในการไล่ยุงรำคาญ Cx. quinquefasciatus น้ำมันหอมระเหยจากใบแสดงฤทธิ์ปานกลางในการฆ่าลูกน้ำยุงก้นปล่อง An. dirus B อย่างไรก็ตามเวลาในการป้องกันยุงกัดของน้ำมันหอมระเหยที่สกัดจากใบที่ความ
เข้มข้น 0.60 mg/cm2 ของพื้นที่เท่ากับ 107.67±3.72, 95.00±3.28 และ 83.04±3.16 นาทีต่อยุงรำคาญ
Cx. quinquefasciatus ยุงก้นปล่อง An. dirus B และยุงลายบ้าน Ae. aegypti ตามลำดับ องค์ประกอบ
หลักของน้ำมันหอมระเหยจากใบ คือ Caryophyllene Oxide t-Muurolol และ Humulene Epoxide
จึงเหมาะสมในการนำไปใช้ในการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ไล่ยุงธรรมชาติได้อย่างมีประสิทธิภาพ


คำสำคัญ: สาบเสือ ฤทธิ์กำจัดลูกน้ำยุง ฤทธิ์ไล่ยุง สารสกัดหยาบ น้ำมันหอมระเหย